Nieuwe inzichten in de hersen-darm-as: de cruciale rol van voeding
15 oktober 2024
Een recent review door Ierse onderzoekers laat zien dat gezonde voeding een positief effect heeft op de stemming en cognitieve prestaties, via de hersen-darm-as. Volgens de onderzoekers opent dit nieuwe wegen voor diagnostiek en behandeling van neuropsychiatrische aandoeningen. De studie is gepubliceerd in Nature Metabolism,
Belang bij ziekte en gezondheid
Gezond eten heeft een bewezen positief effect op stemming en cognitieve prestaties. Het concept van “voedingspsychiatrie” wordt daardoor steeds meer mainstream. Deze review beschrijft de relatie tussen dieet, het darmmicrobioom en het brein. Ook gaat de review in op de rol van deze relatie bij neuropsychische aandoeningen, zoals eetstoornissen, neurologische ontwikkelingsstoornissen en verslavingen.
De rol van dieet op het darmmicrobioom
Een dieet rijk aan vezels, onverzadigde vetten en gefermenteerde producten bevordert de diversiteit van het darmmicrobioom en de productie van gunstige metabolieten zoals korteketenvetzuren. Deze metabolieten hebben via verschillende wegen effect op het brein, bijvoorbeeld via de nervus vagus. Ongezonde voeding, met name het westerse dieet dat rijk is aan vet en suiker, heeft daarentegen een negatief effect op de goede darmbacteriën, de darmgezondheid en de signalen via de hersen-darm-as. Volgens de auteurs is voeding een sterke en toegankelijke manier om de samenstelling van het microbioom te beïnvloeden. De auteurs bespreken diverse voedingsstoffen en het effect op het microbioom, zoals suikers, prebiotica en vezels.
Neuro-psychische aandoeningen
De auteurs beschrijven in vogelvlucht het effect van voeding en het microbioom op verschillende psychische en psychiatrische aandoeningen, zoals stress, depressie, de ziekte van Parkinson, ADHD en eetstoornissen. Bij boulimia en binge eating disorder is de suiker- en vetrijke voeding die tijdens eetbuien wordt gegeten van invloed op het microbioom. En ook bij anorexia nervosa wordt het darmmicrobioom door onderzoekers aangewezen als een sleutelfactor.
Werkingsmechanismen
Onderliggend aan de relatie tussen voeding, breingezondheid en het darmmicrobioom, liggen verscheidene mechanismen, zoals de auteurs hebben afgebeeld in onderstaand figuur. De auteurs noemen de metabolieten die door het microbioom worden geproduceerd, een mogelijke key-player in de communicatie met het brein. Een voorbeeld zijn de korteketenvetzuren, die vooral voortkomen uit fermentatie van vezels door bacteriën. Korteketenvetzuren zijn een belangrijke bron van energie voor colonocyten, cellen die de binnenkant van de dikke darm bekleden. Een deel kan echter via verschillende wegen invloed hebben op het brein. Zo is acetaat, een type korteketenvetzuur, gevonden in hersenvocht.
Uitdagingen voor toekomstig onderzoek
Het artikel bevat een handig overzicht van studies naar dieet, microbioom en de psyche. Veel kennis ontbreekt nog. De auteurs willen meer onderzoek naar het proces tussen de consumptie van voedsel en het effect op gedrag en het brein. Het artikel benadrukt in elk geval het belang van gezonde voeding voor het darmmicrobioom en de hersengezondheid.
Ander nieuws
Nieuw Holomicrobioom Innovatie Instituut bundelt kennis over microbiomen
Het nieuwe Holomicrobioom Innovatie Instituut is officieel van start gegaan. Met een bijdrage van € 200 miljoen uit het Nationaal Groeifonds brengt het instituut onderzoekers, kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties samen om kennis over microbiomen sneller te vertalen naar oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen.4 juni 2026
Nieuw onderzoek naar gepersonaliseerde darmgezondheid
Hoewel voedingsvezels bekend staan om hun positieve effect op de darmgezondheid, reageren mensen verschillend op specifieke soorten vezels. Dit maakt het lastig om te bepalen welke vezels het meest effectief zijn voor een individu.28 mei 2026
In 5 weetjes: inzichten uit de wetenschap over het darmmicrobioom
In deze rubriek delen we praktijkgerichte kennis over het darmmicrobioom aan de hand van vijf compacte inzichten. Dit keer: opvallende inzichten van vijf experts, opgedaan tijdens de recente cursus “Voeding en darmmicrobioom” van Wageningen University & Research.19 mei 2026
