Microben op het menu: wat zegt de wetenschap?
14 augustus 2025
Zuurkool, yoghurt, kimchi, kombucha: de mens gebruikt al eeuwenlang fermenteren als techniek. Voor smaak, houdbaarheid of traditie bijvoorbeeld. Maar wat zijn de gezondheidseffecten van gefermenteerde voeding? Wie kan ervan profiteren en waar moeten we op bedacht zijn? Een review van onderzoekers aan Stanford University zet de stand van gefermenteerde zaken op een rij.
De auteurs schrijven dat er groeiend bewijs is dat gefermenteerde voeding bijdraagt aan de diversiteit van het darmmicrobioom, het immuunsysteem kan ondersteunen en daardoor ontstekingen kan helpen verminderen. Deze effecten zijn zowel gemeten bij mensen die één gefermenteerd product gebruikten, als bij mensen die een mix van producten consumeerden. Deze effecten worden vermoedelijk veroorzaakt door levende microben, fermentation-associated microbes (FAMs), en metabolieten die ontstaan bij fermentatie, zoals melkzuren en bioactieve stoffen. Concrete adviezen over hoeveel je van iets zou moeten eten of drinken om die effecten te behalen, blijven echter vaak nog uit.
Niet elk ‘gefermenteerd’ product is hetzelfde
De auteurs waarschuwen voor marketingstrucs rondom gefermenteerde producten: niet elk product met het label ‘gefermenteerd’ of ‘levende culturen’ biedt dezelfde voordelen. Sommige producten bevatten inderdaad levende FAMs, andere (gepasteuriseerde) producten bevatten alleen postbiotica of later toegevoegde probiotica (die niet altijd iets te maken hebben met fermentatie). Ook als mensen thuis voedsel fermenteren, is niet met zekerheid te zeggen of de eindproducten dezelfde gunstige stoffen bevatten als de voeding die in een gecontroleerde onderzoeksomgeving wordt gebruikt.
Aandacht voor kwetsbare groepen
Hoewel gefermenteerde voeding over het algemeen goed verdragen wordt, moeten bepaalde groepen voorzichtig zijn. De auteurs hebben in kaart gebracht wie in het bijzonder moet oppassen met gefermenteerde voeding. Dit zijn mensen die een verzwakt immuunsysteem hebben, zwanger zijn, of de ziekte van Crohn, SIBO of PDS hebben. In sommige gevallen zijn gepasteuriseerde opties geschikter, of producten zonder verhoogde hoeveelheden histamine - ook een FAM die kan ontstaan bij fermentatie, bijvoorbeeld in bepaalde kaassoorten. Overigens is er bij PDS ook bewijs dat gefermenteerde producten positieve effecten kunnen hebben, vooral gefermenteerde melkproducten, maar de auteurs benadrukken dat die effecten sterk per persoon kunnen verschillen. Mensen met PDS moeten dus voorzichtig zijn en overleggen met hun arts of diëtist over dit soort producten, adviseren ze.
Hoeveel dan precies?
Voor zorgprofessionals vormen gefermenteerde voedingsmiddelen een veelbelovende aanvulling binnen voedingsadvies, hoewel bij mensen met een kwetsbare gezondheid voorzichtigheid geboden is. Ondanks dat veel klinische studies kleinschalig zijn, wijzen consistente bevindingen op positieve effecten op het darmmicrobioom bij gezonde mensen. De grootste kanttekening van de auteurs is dat er standaardisatie moet komen in de beschrijvingen van de samenstelling, voedingswaarden en portiegroottes van de gefermenteerde producten. Hierdoor wordt reproduceerbaarheid en generaliseerbaarheid verhoogd. Ook maakt dat duidelijker wie in de praktijk, en in welke hoeveelheid, baat kan hebben bij het gebruiken van gefermenteerde voeding.
Bron: Caffrey, E. B., Perelman, D., Ward, C. P., Sonnenburg, E. D., Gardner, C. D., & Sonnenburg, J. L. (2025). Unpacking food fermentation: Clinically relevant tools for fermented food identification and consumption. Advances in Nutrition, 100412.
Ander nieuws
Wereld Microbioomdag: Tim Spector over de kracht van 30 verschillende planten per week
Op 27 juni is het Wereld Microbioomdag. Buikbelang spreekt met professor Tim Spector, arts, epidemioloog en een van de meest invloedrijke onderzoekers op het gebied van voeding en het darmmicrobioom.26 juni 2026
Nieuw Holomicrobioom Innovatie Instituut bundelt kennis over microbiomen
Het nieuwe Holomicrobioom Innovatie Instituut is officieel van start gegaan. Met een bijdrage van € 200 miljoen uit het Nationaal Groeifonds brengt het instituut onderzoekers, kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties samen om kennis over microbiomen sneller te vertalen naar oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen.4 juni 2026
Nieuw onderzoek naar gepersonaliseerde darmgezondheid
Hoewel voedingsvezels bekend staan om hun positieve effect op de darmgezondheid, reageren mensen verschillend op specifieke soorten vezels. Dit maakt het lastig om te bepalen welke vezels het meest effectief zijn voor een individu.28 mei 2026
