Hartmedicijn vergroot in muizen risico op darminfecties door verstoring van het microbioom
5 augustus 2025
Het gebruik van het hartmedicijn digoxine hangt samen met een verhoogd risico op ontstekingen in het spijsverteringsstelsel, zo concluderen onderzoekers deze maand in Nature. Digoxine is een veelgebruikt geneesmiddel bij hartfalen en hartritmestoornissen. Bij muizen lijkt dit verhoogde risico op infecties te worden veroorzaakt door veranderingen in het darmmicrobioom, aldus de onderzoekers.
Bedoeld voor het hart, invloed op de darmen
Digoxine behoort tot de groep van hartglycosiden en helpt het hart krachtiger en regelmatiger te kloppen. De muizenstudies laten zien dat digoxine de samenstelling van het darmmicrobioom aanzienlijk kan veranderen. Deze verstoring verzwakt de natuurlijke kolonisatieresistentie van de darm: een afweermechanisme waarbij gunstige darmbacteriën de overgroei van schadelijke microben helpen voorkomen.
Van populatiestudie naar muismodellen
Als startpunt analyseerden de onderzoekers medische gegevens van meer dan een miljoen mensen, verzameld over een periode van 15 jaar. Het doel was om geneesmiddelen te identificeren die samenhangen met een verhoogd risico op infecties in het maagdarmkanaal. Uit deze analyse kwamen 21 geneesmiddelen (die geen antibiotica zijn) naar voren waarbij dit risico verhoogd was. Digoxine werd geselecteerd voor verdere experimentele studie in muismodellen.
In deze studie bleek dat muizen die digoxine kregen toegediend, vatbaarder waren voor ernstige darminfecties. In ontlastingsmonsters van deze muizen werden verhoogde concentraties pathogenen gevonden en ook de sterftecijfers onder de behandelde muizenpopulatie waren hoger. Dit effect ging gepaard met verlies van gunstige bacteriesoorten, waaronder segmented filamentous bacteria (SFB), die een cruciale rol spelen in het activeren van het immuunsysteem in de darmen.
De rol van eiwit β-defensine
Een van de onderliggende mechanismen, zo schrijven de onderzoekers, is dat digoxine de mate van expressie van het eiwit β-defensine 39 (BD-39) verhoogt in muizen. Dat is ongunstig, want BD-39 verlaagt het aantal beschermende bacteriën zoals SFB. Daardoor verandert de werking van het immuunsysteem in de darmen en wordt de benodigde reactie op pathogenen verzwakt. BD-39 in muizen is verwant aan het humane β-defensine 1, maar vervolgonderzoek is nodig om te bepalen of vergelijkbare processen in de darmen ook bij mensen optreden.
Onbedoelde zijeffecten van medicatie meewegen
Hoewel deze bevindingen geen directe aanleiding vormen om het gebruik van digoxine te veranderen, benadrukken ze wel hoe belangrijk het is om rekening te houden met de invloed van medicatie op het microbioom. Bij patiënten die langdurig digoxine gebruiken en klachten aan het maagdarmstelsel ontwikkelen, kan het in de toekomst mogelijk relevant zijn om de invloed op het microbioom mee te wegen in de behandeling.
De auteurs van de studie pleiten voor vervolgonderzoek om te verkennen hoe medicatie zoals digoxine interacteert met andere factoren die het microbioom beïnvloeden, zoals voeding en omgeving. Op termijn kunnen die inzichten het misschien makkelijker maken om te bepalen welke patiënten een grotere kans lopen op een verstoord darmmicrobioom, en om behandeling verder te personaliseren.
Bron: Kumar, A., Sun, R., Habib, B., Deng, T., Bencivenga-Barry, N. A., Palm, N. W., ... & Goodman, A. L. (2025). Identification of medication–microbiome interactions that affect gut infection. Nature, 1-10.
Ander nieuws
Wereld Microbioomdag: Tim Spector over de kracht van 30 verschillende planten per week
Op 27 juni is het Wereld Microbioomdag. Buikbelang spreekt met professor Tim Spector, arts, epidemioloog en een van de meest invloedrijke onderzoekers op het gebied van voeding en het darmmicrobioom.26 juni 2026
Nieuw Holomicrobioom Innovatie Instituut bundelt kennis over microbiomen
Het nieuwe Holomicrobioom Innovatie Instituut is officieel van start gegaan. Met een bijdrage van € 200 miljoen uit het Nationaal Groeifonds brengt het instituut onderzoekers, kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties samen om kennis over microbiomen sneller te vertalen naar oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen.4 juni 2026
Nieuw onderzoek naar gepersonaliseerde darmgezondheid
Hoewel voedingsvezels bekend staan om hun positieve effect op de darmgezondheid, reageren mensen verschillend op specifieke soorten vezels. Dit maakt het lastig om te bepalen welke vezels het meest effectief zijn voor een individu.28 mei 2026
