Boeren en dokters: het microbioom als verbindend concept tussen landbouw en zorg
29 juli 2025
Onze voedsel- en gezondheidssystemen staan beide voor een grote uitdaging. Ons landbouwsysteem draagt bij aan biodiversiteitsverlies en bodemuitputting. Ons zorgsysteem is vooral gericht op symptoombestrijding in plaats van preventie. Terwijl we steeds meer weten over het belang van leefstijl en voeding voor onze gezondheid, blijven de systemen die daarvoor verantwoordelijk zijn grotendeels los van elkaar functioneren.
Het resultaat? Ongezonde voedingspatronen dragen bij aan toenemende aantallen chronische ziekten en uitgeputte bodems verergeren ondervoeding. Vervolgens worden ziekten, zoals diabetes en obesitas, bestreden met medicijnen, zonder dat de oorzaken worden aangepakt. Dit is een fout in de systemen, een verbroken verbinding die hersteld moet worden.
Microbioom als verbindend concept
Het onderzoek ‘From Soils to Guts’ maakt deze verbroken verbinding tastbaar en adviseert een manier te herstellen door een andere manier van denken en samenwerken. De auteurs onderzochten hoe het microbioom als verbindend concept kan fungeren, door pionierende professionals uit de agrifood- en zorgsector te interviewen. Deze professionals proberen actief het microbioom te integreren in hun dagelijkse praktijk. Hun perspectief laat zien hoe micro-organismen in de bodem, op planten en in het menselijk lichaam onderdeel zijn van één samenhangend ecosysteem. Het microbioom maakt daarmee zichtbaar hoe gezondheid van mens en omgeving onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
Het microbioom als katalysator
Juist doordat het microbioom verschillende sectoren raakt, kan het fungeren als een katalysator voor systeemverandering. Narratieven als ‘de boer als dokter en voeding als medicijn’ worden in het onderzoek genoemd als inspirerende voorbeelden van hoe we anders kunnen kijken naar verantwoordelijkheid, preventie en samenwerking.
Het idee van ‘de boer als dokter’ benadrukt dat boeren niet alleen voedselproducenten zijn, maar ook beheerders van de bodemgezondheid, en daarmee indirect van onze darmgezondheid. Wanneer boeren inzetten op biodiversiteit, minder kunstmest en regeneratieve landbouwmethoden, draagt dat bij aan voedzamer gewassen en dus aan de gezondheid van mensen. De boer wordt zo een bondgenoot in het voorkomen van ziekte, en minder een schakel in een industriële keten.
Het concept ‘voeding als medicijn’ stelt dat we op het microbioom gebaseerde interventies zoals dieetaanpassingen en gepersonaliseerde voeding gebruiken om ziektes te voorkomen. Het microbioom fungeert daarbij als meetinstrument, dat voedselconsumptie verbindt met landbouw.
Hoe bereiken we dit?
Wat nodig is, is ruimte voor multidisciplinair onderzoek, waarin bodemkundigen, artsen, patiënten en beleidsmakers samenwerken. Er moet ook ruimte komen voor nieuwe financieringsvormen die preventie belonen, plus ruimte voor het ontwikkelen van protocollen waarin voeding een volwaardige plaats krijgt in de behandelkamer.
Buikbelang probeert precies dat mogelijk te maken. Niet door zelf antwoorden te geven, maar door werelden met elkaar te verbinden. Door het gesprek te organiseren tussen wetenschap, zorgpraktijk en ervaringskennis. Zodat ideeën als gezondheid begint in de bodem niet alleen filosofisch blijven, maar ook praktisch worden.
Meer weten? Luister ook naar onze podcastaflevering over dit thema, waarin we dieper ingaan op de invloed van de omgeving op ons darmmicrobioom.
Bron: Hepping, Shana L., Gerard Breeman, and Eefje Cuppen. "From soils to guts: exploring the narratives about the microbiome’s potential to integrate agrifood and healthcare systems." Sustainability Science (2025): 1-14.
Ander nieuws
Wereld Microbioomdag: Tim Spector over de kracht van 30 verschillende planten per week
Op 27 juni is het Wereld Microbioomdag. Buikbelang spreekt met professor Tim Spector, arts, epidemioloog en een van de meest invloedrijke onderzoekers op het gebied van voeding en het darmmicrobioom.26 juni 2026
Nieuw Holomicrobioom Innovatie Instituut bundelt kennis over microbiomen
Het nieuwe Holomicrobioom Innovatie Instituut is officieel van start gegaan. Met een bijdrage van € 200 miljoen uit het Nationaal Groeifonds brengt het instituut onderzoekers, kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties samen om kennis over microbiomen sneller te vertalen naar oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen.4 juni 2026
Nieuw onderzoek naar gepersonaliseerde darmgezondheid
Hoewel voedingsvezels bekend staan om hun positieve effect op de darmgezondheid, reageren mensen verschillend op specifieke soorten vezels. Dit maakt het lastig om te bepalen welke vezels het meest effectief zijn voor een individu.28 mei 2026
