Vezelrijke en gefermenteerde voeding: een boost voor brein en gezondheid
21 november 2024
Kunnen vezels en gefermenteerde voeding niet alleen je darmgezondheid, maar ook je brein beïnvloeden? Recent onderzoek onderstreept de invloed van vezelrijke en gefermenteerde voeding op de hersenen via de darm-hersen-as. Deze voedingsmiddelen verbeteren cognitieve functies, ondersteunen een gezonde stemming en bevorderen de diversiteit van het darmmicrobioom. Een recente narratieve review gepubliceerd in Proceedings of the Nutrition Society en een studie naar tempehproductie gepubliceerd in Food Research International bieden nieuwe inzichten.
Het effect van vezels en gefermenteerde voeding op het darmmicrobioom
Vezels en gefermenteerde voeding (zoals yoghurt en zuurkool), spelen een sleutelrol in de communicatie tussen het darmmicrobioom en het brein. Onderzoek toont aan dat vezels binnen 24 uur het darmmicrobioom kunnen veranderen, waarbij ze met name de rijkheid van het darmmicrobioom vergroten. Gefermenteerde voeding daarentegen bevordert vooral de diversiteit van het darmmicrobioom.
Traditionele versus industriële tempeh
Een studie naar tempeh, een traditioneel gefermenteerd sojaproduct uit Indonesië, laat zien dat de productiemethode grote invloed heeft op de gezondheidsvoordelen.
- Traditionele tempeh bevat meer lactobacillen en enterobacteriën. Deze bacteriën zijn ook wel een hygiëne-indicator. Maar de onderzoekers ontdekten dat ze ook betrokken zijn bij de productie van vitamines zoals B1, B12 en K. Dit verklaart de hogere hoeveelheid vitamine B12 in traditionele tempeh, wat belangrijk is voor het zenuwstelsel en het immuunsysteem.
- Industriële tempeh heeft een kleinere microbiële diversiteit, wat minder gezondheidsvoordelen biedt en mogelijk verband houdt met een verhoogd risico op ziekten zoals astma, obesitas en diabetes.
Het behoud van traditionele fermentatietechnieken in grootschalige productie zou zowel de voedingswaarde van tempeh als de duurzaamheid van het proces verbeteren.
Een betere cognitie en stemming
De voordelen gaan verder dan alleen de darmen. Langdurige inname van vezels kan de aandacht, het geheugen en de stemming verbeteren. Bij ouderen blijkt gefermenteerde voeding een beschermend effect te hebben tegen cognitieve achteruitgang. Toch blijft het effect van deze voedingsmiddelen bij jongere en middelbare leeftijdsgroepen grotendeels onontgonnen. Er is dringend meer onderzoek nodig, omdat onder deze groepen stemmingsstoornissen vaker voorkomen.
Hoe werkt dit precies?
De onderzoekers wijzen op meerdere communicatiepaden, zoals de nervus vagus, immuunroutes en serotoninesignalering. Eén voorbeeld: een vezelrijk dieet stimuleert butyraat producerende bacteriën, die cruciaal zijn voor darm- en hersengezondheid. Een tekort aan vezels daarentegen vermindert de activiteit van deze bacteriën en het immuunsysteem.
Meer onderzoek
Hoewel de voordelen van vezelrijke en gefermenteerde voeding duidelijk zijn, zijn er nog veel vragen. Hoe beïnvloeden genetische verschillen en het darmmicrobioom de effecten van deze voeding op stemming en hersenfunctie? En hoe lang moeten interventies duren om significante verbeteringen te bereiken? Meer onderzoek is nodig om deze vragen te kunnen beantwoorden.
Ander nieuws
Wereld Microbioomdag: Tim Spector over de kracht van 30 verschillende planten per week
Op 27 juni is het Wereld Microbioomdag. Buikbelang spreekt met professor Tim Spector, arts, epidemioloog en een van de meest invloedrijke onderzoekers op het gebied van voeding en het darmmicrobioom.26 juni 2026
Nieuw Holomicrobioom Innovatie Instituut bundelt kennis over microbiomen
Het nieuwe Holomicrobioom Innovatie Instituut is officieel van start gegaan. Met een bijdrage van € 200 miljoen uit het Nationaal Groeifonds brengt het instituut onderzoekers, kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties samen om kennis over microbiomen sneller te vertalen naar oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen.4 juni 2026
Nieuw onderzoek naar gepersonaliseerde darmgezondheid
Hoewel voedingsvezels bekend staan om hun positieve effect op de darmgezondheid, reageren mensen verschillend op specifieke soorten vezels. Dit maakt het lastig om te bepalen welke vezels het meest effectief zijn voor een individu.28 mei 2026
