Internationaal congres in Amsterdam: nieuwe inzichten in de connectie tussen darmen en brein
17 februari 2025
Wetenschappers uit de hele wereld kwamen deze week samen in Amsterdam om de laatste ontwikkelingen te bespreken over de invloed van darmbacteriën op de hersenen. De darm-hersen-as, het complexe communicatienetwerk tussen darmen en brein, staat steeds vaker in de schijnwerpers van onderzoek naar mentale gezondheid. Bij veel psychische aandoeningen blijken patiënten een ander darmmicrobioom te hebben dan gezonde personen. De cruciale vraag blijft echter: veroorzaakt een verstoord microbioom deze aandoeningen, of is het juist een gevolg ervan? Tijdens het congres werden diverse studies gepresenteerd die mogelijk baanbrekend kunnen zijn voor de toekomst.
Hieronder een greep uit de meest opvallende onderzoeksresultaten van Mind Mood Microbes editie 2025.
Door Michiel Kleerebezem en Nicole de Wit
Fecestransplantatie als onderzoeksmethode
Om deze oorzaak-gevolgrelatie beter te begrijpen, worden wereldwijd studies gedaan naar fecale microbiota transplantatie (FMT). Hierbij wordt ontlasting van een gezonde donor overgebracht naar patiënten om te onderzoeken of dit hun symptomen kan verlichten. Dergelijke studies worden steeds vaker uitgevoerd bij neurodegeneratieve en psychiatrische aandoeningen, waaronder Parkinson, Alzheimer, autisme, ADHD, multiple sclerose en depressie. Recent onderzoek in België van Arnout Bruggeman (Universiteit Gent) toonde positieve effecten van FMT bij Parkinson-patiënten, wat hoop biedt op gerichte microbioominterventies die de ziekteprogressie mogelijk kunnen vertragen. Tegelijkertijd blijven de resultaten van FMT-studies wisselend; niet alle onderzoeken laten significante verbeteringen zien. Dit onderstreept de noodzaak van verdere studies en een beter begrip van de werkingsmechanismen.
Neuroactieve eigenschappen van darmbacteriën
Dat darmbacteriën invloed hebben op het zenuwstelsel is al langer bekend. Ze kunnen neuroactieve stoffen produceren of afbreken en zo de hersenfunctie beïnvloeden. De Spaanse onderzoeker Mireia Valles-Colomer (Universiteit Pompeu Fabra) presenteerde tijdens het congres een verfijnde methode om de neuroactieve potentie van het darmmicrobioom te analyseren, een doorontwikkeling van haar eerdere werk uit 2019. Destijds werd aangetoond dat mensen met depressie een ander neuroactief profiel in hun microbioom hebben dan gezonde individuen.
De verbeterde methode biedt nu meer gedetailleerde inzichten en kan bijdragen aan toekomstige interventies. Denk aan gerichte voedingsinterventies of probiotische supplementen die een tekort aan bepaalde microbiële functies compenseren. Dit is een veelbelovende stap in het onderzoeksveld van "Mind, Mood & Microbe" en opent de deur naar nieuwe behandelmogelijkheden.
Van laboratorium naar kliniek: hoe versnellen we de implementatie?
Een van de kernonderwerpen tijdens het congres was de vertaling van gut-brain axis-onderzoek naar de klinische praktijk. Wetenschappers, zorgprofessionals en vertegenwoordigers uit de voedings- en biotechindustrie discussieerden over de meest veelbelovende microbioom-gerelateerde behandelingen en de obstakels bij klinische implementatie.
Hoewel verschillende studies positieve effecten laten zien van microbioominterventies – zoals FMT en behandelingen met pre-, pro- en postbiotica – blijft het placebo-effect een belangrijke factor in onderzoek naar mentale gezondheid. Een opvallende ontwikkeling is het gebruik van synthetische bacteriële consortia, waarin meerdere bacteriestammen samenwerken voor een versterkt effect. Ook gepersonaliseerde therapieën worden als kansrijk beschouwd, al is nog onduidelijk hoe deze precies vorm moeten krijgen.
Om de klinische implementatie van microbioomtherapieën te versnellen, is er een dringende behoefte aan een goede definitie van een ’gezond darmmicrobioom’ en zou het helpen om betrouwbare objectieve (moleculaire) biomarkers te identificeren en deze te kunnen monitoren met (innovatieve) technieken. De ontwikkelingen binnen dit onderzoeksveld gaan snel, maar verdere validatie en gestandaardiseerde methoden blijven essentieel om microbioom-gerelateerde therapieën een vaste plek in de kliniek te geven.
Prof. Dr. Michiel Kleerbezem en Dr. Nicole de Wit zijn beiden verbonden aan Wageningen University & Research (WUR).
WUR, MDL Fonds en Universitair Medisch Centrum Groningen vormen samen de kernpartners van Buikbelang.
Ander nieuws
Voeding en darmmicrobioom steeds relevanter in de zorgpraktijk
Tijdens de cursus “Voeding en darmmicrobioom” van Wageningen Academy (Wageningen University & Research) op 14 april werd opnieuw duidelijk hoe snel de aandacht voor het darmmicrobioom groeit binnen de zorgpraktijk. De scholing bracht zo’n 60 zorgprofessionals samen, waaronder huisartsen, MDL-artsen, verpleegkundig specialisten en diëtisten.22 april 2026
Nieuwe wetenschappelijke database over pre- en probiotica ondersteunt zorgprofessionals in de MDL-zorg
MDL Fonds, founding partner van Buikbelang, lanceert een onafhankelijke, wetenschappelijke database over pre- en probiotica. Deze database is ontwikkeld om zorgprofessionals in de MDL-zorg te ondersteunen bij het interpreteren van de beschikbare bewijslast.2 april 2026
Danone sluit zich aan als partner van Buikbelang
Buikbelang verwelkomt Danone als nieuwe partner in het Buikbelang-consortium. Met deze samenwerking versterken we onze gezamenlijke ambitie om meer kennis en bewustwording te creëren over de rol van het darmmicrobioom bij gezondheid en ziekte.23 maart 2026
